Inclusief ondernemen klinkt al snel als iets bijzonders. Maar als je het Monique Verstraten, directeur-bestuurder van Natuurcentrum Arnhem, vraagt, is dat vooral omdat inclusie nog niet vanzelfsprekend genoeg is. “Voor mij is gastvrijheid en inclusie de norm. Zo zou je altijd met mensen om moeten gaan.”
Inclusie als vertrekpunt
Bij Natuurcentrum Arnhem begint inclusief werken daarom niet met beleid, maar met een mensbeeld. “Iedereen mag er zijn. Het maakt niet uit wat iemands achtergrond, beperking of situatie is. Veel belangrijker zijn de vragen: wat wil je, wat kun je en wat kun je hier bijdragen?” In de praktijk werkt Natuurcentrum Arnhem met een vaste kern van ongeveer 30 tot 40 betaalde krachten. Daaromheen staat een grote groep van ongeveer 180 vrijwilligers. Dat zijn jongeren, gepensioneerden, stagiairs, mensen met een uitkering, mensen die tijdelijk zijn uitgevallen en mensen die al langere tijd zoeken naar een passende plek. Op de locaties werken er werken er 6 mensen mee vanuit Scalabor en ongeveer 40 mensen via een zelfstandige zorgaannemer.
Kijken naar wat wél kan
Monique vertelt: “Het doet er niet toe wat je achtergrond is, op de werkvloer zijn we gelijkwaardig: we dragen dan ook allemaal hetzelfde werktenue. Mensen werken op de stadsboerderijen, in het groen, bij bezoekerscentrum Molenplaats Sonsbeek, in de horeca, in de winkel of achter de schermen. Voor de één is dat een paar uur per week, voor de ander meerdere dagdelen. Soms gaat het een periode goed, soms lukt het even minder. Ook dat mag er zijn. Wat daarbij helpt, is de omgeving. Werken in de natuur geeft rust. Met je handen in de grond, buiten zijn, vogels horen, dieren verzorgen of bijdragen aan een plek waar kinderen natuur beleven: dat maakt het werk betekenisvol. Mensen krijgen ritme, structuur en het gevoel dat ze nodig zijn.”
Geen ambulant begeleiders
Opvallend is dat Natuurcentrum Arnhem geen aparte begeleidingsvergoeding ontvangt en niet werkt met ambulant begeleiders. “De mensgerichte aanpak is gewoonweg wie we zijn en de begeleiding is onderdeel van het dagelijkse werk. Iedereen wordt gekoppeld aan collega op de werkvloer. Die ziet het als iemand te laat is, ziek is of niet lekker in zijn vel zit. Er wordt gebeld, gevraagd hoe het gaat en gekeken wat iemand nodig heeft. Dat betekent niet dat alles kan. Iemand moet enigszins zelfstandig kunnen werken, aanspreekbaar zijn en iets willen bijdragen. Inclusie is bij Natuurcentrum Arnhem geen vrijbrief om niets te verwachten. Het gaat juist om passend werk, duidelijke verwachtingen en menselijkheid.”
Advies aan andere ondernemers
Aan andere ondernemers geeft Monique vooral mee: “Begin niet bij de beperking, maar bij de mens. Kijk welke taken er zijn, waar iemand kan groeien en hoe je team daarmee omgaat. Inclusief ondernemen vraagt geen perfect systeem, maar wel aandacht, flexibiliteit en de bereidheid om anders te kijken. Want uiteindelijk gaat inclusie niet over aparte plekken maken. Het gaat over de norm verbreden, zodat iedereen mee kan doen.”
Rob Rouwen: “Ik ben nooit buitengesloten en heb altijd mee kunnen doen.”
Al 45 jaar is Rob Rouwen via Scalabor verbonden aan Natuurcentrum Arnhem. Hij begon als dierenverzorger op Stadsboerderij Presikhaaf en groeide uit tot een vertrouwd gezicht. Door zijn lichamelijke beperking veranderde zijn werk door de jaren heen, maar zijn betrokkenheid bleef. En Natuurcentrum Arnhem is altijd samen met Rob blijven kijken hoe hij van betekenis kon zijn. Rob: “Ik voel me hier thuis en gezien.”
