In een auto met afgeplakt dashboard rijdt niemand. De motor loopt, de systemen doen hun werk, maar je hebt geen idee wat er onder de motorkap gebeurt. Hoeveel brandstof er doorheen gaat, of waar onnodige kosten weglekken. Toch is dat precies wat er dagelijks gebeurt in talloze kantoorgebouwen. Die vergelijking gaat verder dan je denkt. Kantoorgebouwen draaien, verlichten, verwarmen en koelen. Geavanceerde gebouwbeheersystemen sturen alles aan, systemen vol waardevolle data. Toch worden ze in de praktijk nauwelijks gecontroleerd of geanalyseerd.
“Er zijn maar heel weinig gebouwen waar echt actief wordt gemonitord,” constateert Dick Ausems, eigenaar van Ausems Vastgoed, een technisch vastgoedbeheerder én adviesbureau. Dat verandert vanaf 1 januari 2026. Europese wetgeving verplicht gebouweigenaren een GACS te implementeren: een Gebouw Automatiserings- en Controlesysteem dat energiebesparing moet bevorderen. Voor Ausems is dit het moment om gebouweigenaren te helpen schakelen van reactief brandjes blussen naar proactief beheer.
Hardware met een opdracht
Een effectief GACS stelt drie elementen voorop: slimme hardware, software die energieverbruik monitort, en een persoon of proces dat actief handelt op basis van die data. Die laatste is cruciaal. Alleen meten is niet genoeg; het systeem moet leiden tot actie, inzicht en slimmer gebouwbeheer. “Het systeem kan zien dat een gebouw om vijf uur ’s ochtends begint te verwarmen terwijl er pas om negen uur iemand binnenkomt,” legt Matthias de Leeuw, expert duurzaamheid bij Ausems, uit. “Of dat installaties eerst verwarmen, dan koelen om vervolgens weer te verwarmen omdat deze verkeerd zijn ingeregeld. Als je daar niet naar kijkt en ingrijpt, blijf je energie verspillen.”
Die besparingen zijn aanzienlijk: 10 tot 20 procent op energiekosten, zonder nieuwe installaties. “Puur door slimmer te sturen wat er al is. Tijdschema’s aanpassen aan zomer- en wintertijd, tegenstrijdige systemen uitschakelen en installaties afstemmen op werkelijk gebruik. Daar zit een enorme besparing,” aldus De Leeuw.
Wie pakt de regie?
De vraag is niet óf de data er is, maar wie ermee aan de slag gaat. Gebouweigenaren delegeren technisch beheer naar vastgoedbeheerders, die op hun beurt vertrouwen op installateurs. Maar installateurs zijn gericht op wat ze het beste kunnen: installeren en onderhouden. Data-analyse van gebouwbeheersystemen vraagt een ander profiel.
“Grotere installatiebedrijven hebben vaak wel data-analisten in dienst, maar bij kleinere partijen ontbreekt die expertise,” legt Ausems uit. “Het vraagt dus een bewuste keuze van eigenaren: structureel iemand aanwijzen die de regie neemt over gebouwdata en zorgt dat inzichten leiden tot actie. Zonder die stap blijft zelfs het slimste systeem onbenut.”
Proactief beheer, meetbaar rendement
Voor Ausems Vastgoed is de GACS-wetgeving geen last, maar een kans – zelfs een oplossing voor een langgekoesterde frustratie. “Wij hebben die kennis, wij hebben de mensen, en we zijn onafhankelijk,” benadrukt Ausems. Daarom richt het bedrijf nu een controlekamer in die op afstand gebouwbeheersystemen monitort en analyseert voor klanten door heel Nederland.
De voordelen reiken verder dan energierekeningen. Proactief beheer betekent dat defecten worden opgelost voordat huurders ze merken. Servicekosten dalen, huurders blijven langer, en installaties gaan minder snel kapot. “Je pakt het hart van het gebouw aan,” zegt De Leeuw. “Dat sneeuwbaleffect is vrij groot.”
Ausems schetst het ideaal: een installateur die een kantoor binnen loopt en een reparatie uitvoert voordat een huurder überhaupt heeft gemerkt dat er iets kapot is. Voor dat deze een klacht heeft doorgegeven. “Voor beleggers is dat goud waard, een vertrekkende huurder kost tijd, geld en rendement,” stelt De Leeuw.
Over enkele weken treedt de wetgeving in, maar veel eigenaren wachten nog af. Voor eigenaren die niet achter de feiten aan willen lopen, staat Ausems klaar met advies en uitvoering. Van implementatie tot doorlopende monitoring: de kennis is er, de urgentie ook.